Meer informatie over audiodescriptie

Wat is audiodescriptie?

Audiodescriptie is een ander woord voor beeldbeschrijving tijdens films, televisieseries, theatervoorstellingen, (sport)evenementen en in musea. Audiodescriptie beschrijft die gebeurtenissen, personages en verhaallijnen die mensen met een visuele beperking niet kunnen zien. Daarmee maakt audiodescriptie allerlei vormen van media, cultuur en sport ook toegankelijk voor mensen die slechtziend of blind zijn. Hierdoor kunnen ze de verhaallijn van bijvoorbeeld een film veel beter volgen en genieten ook zij van wat er op het podium of op het sportveld gebeurt. Audiodescriptie kan van te voren worden opgenomen en aan de originele geluidsband van een product worden toegevoegd. Deze vorm wordt meestal gebruikt in de bioscoop en voor televisie. Sinds kort kun je ook naar vooraf opgenomen audiodescriptie luisteren tijdens verschillende musicals in het theater. Een andere vorm is live audiodescriptie waarbij een tolk, verslaggever of gids tijdens een event live vertelt wat er is te zien.

Waarom is audiodescriptie nodig?

Visuele informatie is in de huidige maatschappij steeds belangrijker. Denk alleen al aan de enorme hoeveelheid YouTube video’s die dagelijks gepubliceerd wordt. Mensen praten over televisieprogramma’s en films die ze hebben gezien en ze gaan samen naar het theater of een voetbalwedstrijd. Ook mensen met een visuele beperking willen hierover meepraten en mee kunnen doen. Audiodescriptie maakt dit mogelijk. Beschrijvingen door voice-overs, tolken of verslaggevers zorgen ervoor dat ook zij met anderen kunnen delen wat ze hebben gezien en meegemaakt. Dit draagt bij aan een gevoel van eigenwaarde en zelfstandig mee kunnen doen in de maatschappij.

Welke soorten audiodescriptie zijn er?

Audiodescriptie bestaat in verschillende vormen. Bij film, video en televisieprogramma’s is audiodescriptie een techniek waarbij een stem tijdens stiltes visuele elementen beschrijft. Denk bijvoorbeeld aan personages, gezichtsuitdrukkingen, plaatsen, kleuren en ontwikkelingen in de verhaallijn. Door deze extra informatie kunnen mensen die slechtziend of blind zijn de film, video of het televisieprogramma veel beter volgen. Sinds kort kun je deze vooraf opgenomen vorm van audiodescriptie, dankzij slimme techniek, ook beluisteren tijdens verschillende musicals.

Extended audiodescriptie is een vorm van beeldbeschrijving waarbij direct na een uitzending in het beeldmateriaal een aantal pauzes wordt gemonteerd waarin een voice-over de belangrijke beeldinformatie kan vertellen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij persconferenties.

Daarnaast kan audiodescriptie live aanwezig zijn bij bijvoorbeeld sportwedstrijden, in het theater, in musea of tijdens een rondleiding in een sprookjespark. Bij live audiodescriptie beschrijft een tolk of verslaggever wat er op dat moment te zien is. Mensen volgen deze live audiodescriptie soms met en soms zonder een koptelefoon. Live audiodescriptie wordt af en toe ook ingezet tijdens televisieprogramma’s, bijvoorbeeld bij het eurovisie songfestival. En steeds meer musea bieden audiodescriptie aan, bijvoorbeeld in de vorm van speciale audiotours.

Wat zegt het VN-verdrag voor rechten van de mens over audiodescriptie?

Nederland heeft in 2016 het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking ondertekend. Dit verdrag stelt dat de overheid moet toezien op een toegankelijke samenleving. Artikel 30b stelt dat de Staat moet waarborgen dat personen met een handicap “Toegang hebben tot televisieprogramma’s, films, theater en andere culturele activiteiten in toegankelijke vorm.” Nederland heeft zich aan het verdrag verbonden en is verplicht voorzieningen te treffen.

Hoe zorgen we voor nog meer audiodescriptie?

De lobby voor meer audiodescriptie is springlevend en nog steeds hard nodig. In 2018 is de petitie "Ik wil audiodescriptie" in Den Haag aangeboden aan de voorzitter van de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW), Ockje Tellegen. De petitie vraagt aan de politiek om ervoor te zorgen dat er een structureel en gevarieerd aanbod van audiodescriptie komt op de Nederlandse televisie, te beginnen bij de publieke omroep. Doel is een wettelijke verankering van audiodescriptie, zoals die ook bestaat voor ondertiteling voor doven en slechthorenden. Naar aanleiding van de petitie zijn Kamervragen gesteld en in 2019 buigen de vaste Kamercommissie, de Kamer en de NPO zich verder over het onderwerp audiodescriptie.
Het Bartiméus Fonds maakt zich sterk voor het vergroten van het aanbod audiodescriptie. Hoe meer audiodescriptie, hoe meer mensen met een visuele beperking in de samenleving kunnen meedoen en meebeleven.